Google test het al voor nieuwsbronnen. Waarom niet ook voor adverteerders?
Vanavond las ik dat Google in Nederland gaat testen of je zelf je nieuwsbronnen kunt kiezen in de zoekresultaten. Je klikt op een knop naast “Voorpaginanieuws” en vinkt aan welke media voorrang krijgen. Simpel. Logisch. Eigenlijk: te laat, maar beter dan nooit.
En meteen dacht ik: waarom doen ze dit niet ook voor advertenties?
Het probleem: nudging maakt mensen passief-aggressief
Advertenties zijn niet het probleem. Relevant aanbod op het juiste moment kan nuttig zijn — ik heb weleens iets gekocht omdat een ad me erop wees. Maar het huidige model is niet gemaakt voor mij. Het is gemaakt voor de hoogste bieder die Google heeft overtuigd dat ze “in mijn straatje passen.”
Dat voelt niet als service. Dat voelt als geduwd worden. Constant. Naar dingen waar ik geen geld voor heb. Of die ik vorige week al heb gekocht en nu de hele maand achtervolgen (hallo, retargeting). Of die gewoon niet relevant zijn, maar wel genoeg hebben betaald om in mijn feed te komen.
En wat gebeurt er dan? Ik ontwikkel ad-blindness. Of installeer een adblocker. Of — zoals bij mij — word ik latent vijandig naar het medium zelf. Niet bewust, maar het vreet energie. Elke keer dat ik iets wil lezen en eerst door drie sponsored posts moet scrollen, voel ik irritatie. Geen motivatie.
Dat is de échte kost van surveillance capitalism. Niet de abstracte privacy-discussie. Maar dat je constant het gevoel hebt dat je gemanipuleerd wordt — en dat je daar murw van raakt.
De oplossing ligt voor de hand: geef controle terug
Google test het nu met nieuwsbronnen. Ik stel voor: doe hetzelfde voor adverteerders.
Laat gebruikers kiezen welke adverteerders ze willen zien — en welke ze permanent blokkeren.
Niet een tijdelijk “deze ad verbergen” (die na een maand weer terugkomt). Niet een opt-out-formulier ergens diep in je privacy-instellingen. Maar een simpel systeem:
- Kies je bronnen. Ik wil advertenties van Coolblue, Bol.com, lokale winkels in mijn stad — prima. Maar niet van die dropshipping-sites die elke week een andere naam hebben.
- Blokkeer permanent. Als ik een adverteerder blokkeer, verdwijnt die. Voor altijd. Geen “je hebt deze voorkeur 6 maanden geleden ingesteld, wil je updaten?” Gewoon weg.
- Default = niks. Nieuwe adverteerders verschijnen pas als ik ze heb goedgekeurd. Of in een aparte “ontdek nieuwe aanbieders”-feed waar ik voor kies.
Dat klinkt misschien extreem. Maar dat is precies hoe het zou moeten werken als aandacht een schaars goed is. Want dat is het.
Dit is niet anti-commercie — dit is pro-markt
Het mooie is: dit werkt beter voor iedereen. Behalve voor de surveillance-laag die nu tussen gebruiker en adverteerder zit.
Voor adverteerders: Relevante ads converteren beter. Als ik jouw advertenties heb goedgekeurd, kijk ik er naar. Dan ben ik geen “impression” die je koopt en hoopt — ik ben een prospect die actief interesse heeft.
Voor platforms: Je kunt een premiumlaag maken. “Gratis met ads van bronnen die je goedkeurt” of “€5/maand en helemaal zelf samenstellen.” Of je rekent adverteerders meer voor toegang tot gebruikers die ze expliciet hebben gekozen — dat is waardevoller dan spray-and-pray.
Voor gebruikers: Je aandacht is weer van jou. Niet iets dat wordt geharvest en doorverkocht, maar iets dat je geeft aan partijen die je vertrouwt.
En als 40% van de doelgroep een adverteerder permanent heeft geblokkeerd? Dan is dat marktfeedback. Niet een abstract bouncepercentage, maar een harde stem: jullie irriteren ons, pas je gedrag aan of verdwijn.
De parallel met het commons-manifest
Dit is eigenlijk hetzelfde argument als ik vanmorgen maakte over AI en kennis.
| Commons-manifest (kennis) | User-centric ads (aandacht) |
|---|---|
| Kennis is geharvest van iedereen | Aandacht is geharvest van iedereen |
| Terugverkocht aan hoogste bieder | Terugverkocht aan hoogste bieder |
| Gebruiker heeft geen controle | Gebruiker heeft geen controle |
| → Maak het een commodity, geef controle terug | → Maak het opt-in, geef controle terug |
In beide gevallen is de oplossing hetzelfde: stop met doen alsof extractie service is. Geef mensen controle terug. Niet als gunst, maar omdat het de enige manier is om systemen te bouwen die niet op termijn imploderen door gebruikershaat.
Waarom dit de toekomst is (na de AI-slop collapse)
Er komt een moment — misschien heel snel — waarin het internet zo vol staat met AI-gegenereerde nepreviews, fake-accounts, en optimized-for-algorithms slop, dat mensen massaal afhaken. Niet omdat ze tegen technologie zijn, maar omdat ze het verschil niet meer zien tussen echt en nep. En als je het verschil niet meer ziet, waarom zou je dan nog kijken?
Dat noem ik the big AI-slop collapse. En daarna blijft er maar één ding over dat waarde heeft: vertrouwen.
Advertenties die je zelf hebt gekozen? Die vertrouw je. Omdat je ze hebt goedgekeurd. Niet omdat een algoritme denkt dat je ze leuk vindt — maar omdat jij hebt gezegd: van deze partij wil ik horen.
Dat is de resterende advertentiemarkt. Niet groter. Misschien zelfs kleiner. Maar wél gezond. En wél houdbaar.
Hoe het er in de praktijk uit kan zien
Ik stel me voor:
- Een knop naast elke advertentie: “Altijd tonen” / “Nooit meer tonen”
- Een dashboard waar je je goedgekeurde en geblokkeerde adverteerders ziet — en kunt bewerken
- Een optionele “ontdek nieuwe aanbieders”-feed, die je kunt aanzetten als je op zoek bent naar iets nieuws
- Transparantie: adverteerders zien hoeveel mensen ze hebben geblokkeerd vs. goedgekeurd (net zoals Youtube-creators likes/dislikes zagen — voordat Youtube dat wegsloopte)
Technisch is dit triviaal. Dit is geen raketwetenschap. Het enige wat ontbreekt is de wil om het te doen — omdat het huidige model nog winstgevend genoeg is.
Maar dat verandert. Snel.
Kort en bondig
- Nudging maakt mensen murw. Ik wil niet constant geduwd worden — ik wil kiezen.
- Google test dit voor nieuwsbronnen. Doe hetzelfde voor adverteerders.
- Laat gebruikers adverteerders goedkeuren én permanent blokkeren.
- Dit werkt beter voor adverteerders (conversie), platforms (premiumlaag), en gebruikers (controle).
- Na de AI-slop collapse blijft alleen vertrouwen over. En vertrouwen ontstaat door keuze, niet door targeting.
Aandacht is een schaars goed. Behandel het ook zo.
Jelle van der Pal is eigenaar van PCPal en schrijft op jmvdpal.nl over digitale autonomie, AI en pragmatische innovatie.
Reageren? Mail [email protected].